Munduartea

Palentzian Bilbon baino gehiago egiten da?

Euskal Herrian ez omen da behar beste egiten. Batez ere, lehen hitzorduan. Kontu zaharra omen da hori, eta Oscar Terol umoristak gogorarazi egin du egunkari batean, topikoz betetako elkarrizketan. Kazetariak independentziari buruz galdetu dio eta berak independentziaren aurka dagoela erantzun. Ondo. Euskal Herrian egongo ez balitz, “Espainiako edozein lekutan” bizitzea gustatuko litzaiokeela ere kontatu dio, “leku pribilegiatuan bizi garelako”. Oso ondo. Iritzi hori guztiz errespetagarria da, noski. Baina elkarrizketatua bere ikuspuntua azaltzen hasi denean, narra egin du. Izan ere, haren ustez, bi argudio sendo daude independentziaren kontra: “Gurean ezin da urdaiazpiko iberiarrik ondu, eta ezin da lehen hitzorduan sexu harremanik izan. Eta laugarren hitzorduan egingo duzunik ere... hori ere ez dago bermatuta gero!”. Terolek, nahi gabe, kristoren mesedea egin digu independentistoi. Azken batean, zer esaten ari da? Euskal Herrian (edo EAEn, berak ez baitu Gaindegiaren berri, bi milioi garela esan du eta), ba, Euskal Herrian ez dela larrutan egiten? Nondik atera du ez dela lehen hitzorduan egiten? Bere esperientzia pertsonala da? Eta egingo ez balitz, ez genuke, ba, independentzia eskatzeko beste arrazoi garrantzitsu bat izango? Zerk pentsarazten dio espainiarrengandik askatuz gero, lehen hitzorduan larrutan egin barik segituko dugula? Espainiarrekin baino are gutxiago eta okerrago egingo dugu independenteak izanez gero? Hain ezkorra da? Ni baikorra naiz eta uste dut espainiarren soka hautsiz gero, lehen hitzorduan egiten ez dutenek sarriago egingo dutela. Eta egiten dutenek, bada, egiten segituko dutela, baina orain baino errazago. Zer esan nahi du umoristak? Orain marka itzela daukagula euskaldunok sexu kontuetan eta, independenteak izanez gero, ez dugula horrela segituko, gure abilezia guztiak galduko ditugulako? Bai ote? Ba, ez. Horretan ere baikorra naiz. Uste dut ditugun abileziak eta markak ez ditugula galduko eta orain bezain ongi eta sarri segituko dugula egiten larrutan. Ero eta bero. Mela-mela eginda erraietaraino. Zer esan nahi du? Palentzian Donostian baino errazago egiten dela larrutan lehen hitzorduan? Palentzian Bilbon baino gehiago? Berak ezagutzen duen Donostian baino gehiago agian bai, baina Bilbon baino gehiago Palentzian? Bilbon baino gehiago Zamoran, Zaragozan, Madrilen??? Kar, kar, kar... Nik uste independentziak gure marka hobetzera bultzatuko gaituela. Izan ere, independenteak izanez gero, euskaldunok sexu kontuetan ez dugu geure burua Guadalajara, Burgos, Jaen edo Cuencarekin alderatuko, Hanburgo, Liverpool, Arhus edo Milanekin baizik. Eta hori bai lehia, txotxo!  2006/10/31 - 21:58:18

Frankfurtetik katalanezko lezioa euskaldunontzat

Frankfurteko liburu azoka hasi dela eta, Kataluniako ordezkaritza Alemaniara joan da. Datorren urteko azokan Katalunia izango da gonbidatua eta kultur festa ondo bideratu nahi dute katalanek. Izan ere, Katalunian eta Kataluniatik kanpo kezka eta zalantza piztu nahi izan dute batzuek. Literatura katalana soilik katalanez idatzita dagoena da? Espainieraz idatzita dagoena ere literatura katalana ote da? Halako eztabaidak ez du logika handirik estaturik eta, beraz, nazioarteko onarpenik gabeko herrietan ez bada. Inork ez du zalantzan jartzen, esaterako, Franz Kafka literatura alemanaren barruan sartzen dela, alemanez idatzi zuelako, nahiz txekiarra zen. Era berean, AEBetan bizi diren milioika hispanoen artean kalitate handiko idazleak sortzen direnean, inork ez ditu literatura estatubatuar-ingelesean sailkatzen, AEBetan milioika espainiera hiztun bizi arren. Literatura espainiarra da hori. Herri kolonizatuetan ez dugu hori hain argi, ordea. Hamaika eztabaida eta kezka antzuri egin behar diogu aurre egunero, batzuetan aurkari txarrena etxean bertan dugula. Katalanek lezio ederra eman dute Frankfurten. Ramon Llull Institutuko zuzendari Emilio Manzanok hauxe esan du: “Literatura katalana edozein garaitan eta munduko edozein lekutan jatorriz katalanez idatzitakoa da”. Eta hauxe gaineratu du: “Katalunian bi hizkuntza mintzatzen dira. Bata duela 400 urte hasi ginen mintzatzen; bestea, duela 800 urte”. Jatorrizko hizkuntza, beraz, katalana da. Kataluniako Generalitateko Kultura kontseilaria ere argi mintzatu da Alemaniako hirian. Hauxe esan du Ferran Mascarellek (PSC) hitzez hitz: “Zehaztapen batzuk egin nahi ditut, ezinbestekoak ez diren kezka batzuk desagertzeko. Lehena: literatura katalana katalanez idazten dena da. Bigarrena: literatura espainiarra espainieraz, gazteleraz, idazten dena da. Hirugarrena: kultura katalanak jasotzen ditu herrialdeak etengabe sortzen dituen adierazpide guztiak, zein hizkuntzatan edo esparrutan sortu diren begiratu gabe”. Argiago behar da? Errealitate soziala ezin da ukatu, noski. Eta Euskal Herrian gutxienez hiru hizkuntza daude eguneroko bizimoduan errotuta. Baina hemengo berezko, jatorrizko hizkuntza euskara da soilik. Herritar xumeek non ez zekiten espainieraz duela 600 urte, denboran atzerago ez joateagatik? Urola aldean ala Arevalon (Avila, Espainia)? Non egiten zuten soilik euskaraz duela 600 urte: Markina aldean ala Ponferradan (Leon, Espainia)? Duela 700 urte non ez zekiten herritar xumeek frantsesez: Iparla aldeko baserrietan ala Frantzia iparraldeko Toursen? Non egiten zuten soilik euskaraz duela 700 urte: Mendiben ala Parisen? Katalanek hauxe diote haien autonomi estatutuan: katalana eta gaztelera ofizialak izan arren, Kataluniako berezko hizkuntza katalana da. Guk, antza, ez dugu hain argi. Baina Euskal Herriko jatorrizko hizkuntza, kontrakoa frogatu arte behintzat, euskara da. Eta horregatik euskal literatura euskarazkoa da soilik. Beste kontu bat kultura izango litzateke. Baina literatura hizkuntzari baino ez dagokio. Eta euskara ez da espainiera edo frantsesa. Beraz, euskaraz idatzia dagoena ezin da literatura espainiarra izan. Ezta frantseseraz idatzitakoa euskal literatura ere. Gure agintari politiko eta kultural epel askok konbentzimenduz, zuhurtziaz edo koldarkeriaz hori argi esan ez arren. Beraiek jakingo dute, aukera izanez gero, zer esango duten Frankfurten, noizbait euskal literatura urteko literatura gonbidatua bada. Katalanek, behintzat, bidea erraztu diete.  2006/10/06 - 22:38:04

Zipriztindu gabe, mesedez

Hara! Ateook, ateook omen daukagu munduan dauden krimen guztien errua. Milaka eta milaka herritar hiltzen ari dira egunero gure kulpagatik, gure zinismoagatik eta gure hedonismoagatik. ‘Terrorismo’ islamista jainkoan sinesten ez dugulako jotzen ari da. Geurea da errua. Horixe esan du Benedikto XVI.ak Alemaniara egindako bidaian. Katolizismoari hain ondo datorkion kulpa sentimenduaren hazia erein nahi du Ratzingerrek gure baitan. Baina gizateriaren historiari erreparatuz gero, ateismoaren izenean egin diren barrabaskeriak, asko izan arren, horiek guztiak hutsaren hurrena direla ikusiko genuke, era guztietako erlijioen izenean egin eta egiten direnen aldean. Eta, hala ere, egia absolutuaren jabeek pontifikatzen segitzen dute. Aitzakia bera dute beti. Haien jainkoen izenean astakeriarik handienak egin badira ere, beti argudiatuko dute haien fedeak eta erlijioak ontasuna, gupida eta justizia ere ekarri dituztela. Oso ondo. Baina ateooi ez digute logika bera erabiltzen uzten. Ezin dute onartu pertsona ateo batek etika izatea. Ez. Horren atzean mendeetako jazarpenaren isla dago: ateook basapiztiak gara, besterik ez. Lehen sutara botatzen gintuzten. Orain, ez. Oraingoz. Ezin dute onartu etika ateorik. “Jainkorik ez bada, dena da posible” dioen leloaz baliatzen dira, eta ume txikiei sartzen zaien beldurraren apologia egiten dute. Horri buelta eman geniezaioke: Jainkoarekin dena (izan) da posible, gauza onak eta gauza txarrak. Bai, jainkoarekin dena da posible. Beraz, jainkorik gabe ere bai. Onerako eta txarrerako. Zergatik ez? Ehizaldi berriaren hasiera izango da? Inkisizioa, 19. mendea arte bizirik egon zen instituzioa jarriko dute berriro indarrean, Jainkoa-Arrazoia binomio bitxian sinesten ez dugunok erretzeko? Mende eta erdian ateook izan dugun nolabaiteko atsedenalditxoa puskatuko digute? Atentatu bat dagoen bakoitzean, zerrenda pasako dute herri eta auzoetan, eta aurreko igandean mezatara joan ez diren herritarrak zigortuko dituzte? Iraken ‘terrorismo’ islamistak hildakoengatik espetxeratuko gaituzte? Bushen ‘terrorismo’ kristauak eragindako sarraskien erantzukizuna ere gurea izango da? Lehortea ere gure kulpagatik izango da, kalera prozesioan euri eske ez irteteagatik? Jean Jacques Arnaudek zuzendutako ‘Arrosaren Izena’ filmean —Umberto Ecoren liburuan oinarritua — hauxe diotso Baskervilleko Gillermok —Sean Connery— Adso mutikoari, horrek fraideen intransigentziari buruz galdetzen dionean: “Adso, txarra da gizonari hazia burura igotzea”. Bada, hori: ahal dela, gerritik behera. Eta zipriztindu gabe, mesedez.  2006/09/13 - 19:26:02

Eta elizan erre daiteke?

Bukatu egin da epea eta hortxe ditugu jatetxeak intsumiso, erretzea debekatzen duten arauak aplikatu gabe. Legea ez omen da oso argia (beste lege asko ere ez, baina segituan makurtzen dira haien aurrean); ez omen dute denborarik izan egokitzeko (enpresek eta lantegiek izan zuten, bada...); ez dute lokala erreformatzeko dirua gastatu nahi, urtebete barru erabateko debekua ezarriko duten susmoa baitute; jendea erretzera kalera irtenez gero, zarata egingo duela argudiatzen dute (orain arte bizilagunak lasai egoteak jatetxeak eta tabernak kezkatu izan balitu bezala...). Horrekin batera, galera ekonomikoak ere aipatzen dituzte, haien artean erretzaile 'sufrituen' xantaiak: “Ez badiguzu erretzen uzten, ez gara itzuliko”. Hara! ‘La Vanguardia’ egunkarian agertu denez, Bartzelonako I Buoni Amici jatetxeko arduradun Daviano Nerik hauxe galdetzen die xantaia egiten dioten bezeroei: “Zer nahiago duzue: pasta ona jan ala erre?”. Eta hori ondo dago; izan ere, batzuk bultzatzen ari diren kanpainarekin badirudi jatetxeetara erretzera joaten dela, ez jatera. Jatetxera jatera joaten da. Elizara errezatzera joaten den bezala, ez erretzera. Baina zergatik ez da elizan erretzen? Erretzaile konpultsiboek zergatik ez dute eskubide hori han ere aldarrikatzen? Hori bai izango litzateke errebeldia punttua, hori! Ze guai! Gainera, zigorrik gabekoa: jainkoak ez lieke isunik jarriko, oso eskuzabala baita, eta gure ahulezia guztiak barkatzen baitizkigu -kea ez litzaioke haraino goraino helduko, gainera-. Santuek ere, erretzaile pasiboak izanik ere, ez lukete kexarik egingo. Orduan? Hiletetan, bataioetan, ezkontzetan... Une txarrak pasatzeko eta nerbioak lasaitzeko balio lezake, negar malkoen artean edo pozaren pozez. Hiletetan, esate baterako, elizara hiru zigarreta ahoan jarrita eta hirurak batera erretzen joanez gero, valium gutxiago hartu beharko lituzke alargunak; bataioa ere benetako unean ospatuko lukete, txokor itzela piztuta, umetxoaren buruan ur bedeinkatua erortzen den bitartean –bai, umea aurrean egon arren, azken batean gero, jatetxean, sei-zortzi orduz erretzen ariko badira aurreko andre haurdunaren ondoan...—; hori gozamena bikotekideari baiezkoa eman ostean puru ederra xurgatzea, ezta? Eta gero, musua. Edo alderantziz? Zeinen ondo aditu behar den apaizaren iganderoko sermoia, han hankak zabalik eserita, purua ahoan, bertso saioan bezala! Ein? Baina ez, ez da egiten. Zergatik? Erretzaile pasibo askori eta erretzaile ez gutxiri ez zaigu batere gustatzen mokadu bat hartzen dugun bakoitzean okela edo arrain puskarekin batera ke ufada bat eztarrian behera sartzea. Izokin ketua ez bada, noski. Baina tira, gauden lekuan gaude; ezin da gehiago eskatu. Ni jadanik etsita nago eta aspaldidanik ez diot inori mahaian ez erretzeko eskatzen. Gehienez, kafea hartzen hasi arte itxaroteko, “MESEDEZ”. Ez da osasun kontua, ezta errespetua ere (errespetua, hemen? kar kar kar!) Ez. Gustu kontua da, besterik ez. Ez dut nahi menestra eder bat edo arrain kaxola gozoa antzinako Labe Garaietako jangelan dastatu, tximinia baten aurrean, alegia. Dastamenari kalte egiten dio. Baina ez gaude Norvegian. Azken batean, zer espero dezakegu herri batean, non oraindik 30 urteko gizonak igogailuan purua ahoan sartzen diren, horrek halako leku batean sor lezakeen arriskuari erreparatu gabe? Igogailu batean sua piztuta sartzeko kapaza denari nola esango diozu gero jatetxe batean ez erretzeko? Zer espero dezakegu herri batean, non intelektual ezagun batek, duela urte gutxi, hauxe idatzi zuen, gutxi gorabehera: “Erretzaileez inguraturik egotea kaltegarria bada, ni ere egunero tentelez inguraturik nago; hori ere kaltegarria da, eta ez naiz horregatik kexatzen”. Hori duk maila hori!, “txalo pin txalo, pin txalo pin txalo kume, txalo pin txalo pintxa kume...” -Itoitzek kantatzen zuen bezala-. Herri honetako intelligentsiak halako maila intelektuala badauka argudiatzeko, zer espero daiteke herritar xumeongandik? Ba, hori: “Segi horrela motell, onenak gaittuk eta!”. .  2006/09/04 - 18:26:08

Islandia eta gu

Islandiari buruzko erreportaje sorta argitaratu du asteon 'El Pais' egunkari espainiarrak, John Carlinek idatzia. Interesgarria oso, batez ere herri horri buruz ematen dituen datuak ikusita: - NATOko herrialde bakarra da, armadarik ez duena. 13. mendean desegin zuten. - Gastu militarrik ez duenez, AEBek II. Mundu Gerratik han duten basea izan da Islandiaren defentsa bakarra. Ezkerrak basearen kontra egin du protesta. Orain base hori kendu egingo du Washingtonek. - Islandiak 679 polizia ditu soilik, gehien-gehienak armarik gabe. Urtean 5 hilketa baino gutxiago izaten dira. - Presoak 118 dira. Gatibu batek gehienez 16 urte pasatzen ditu kartzelan, horixe baita krimen handienagatik ezartzen den zigorra. Euskal Herrian zenbat urte ezartzen dira kutxazain bat erretzeagatik? - Ez dago hezkuntza edo osasun sistema pribaturik. Gastu militarrik ez dago, eta zergen diru gehien-gehiena hezkuntzari eta osasunari ematen zaie. Zerbitzu horiek hain onak dira, non sistema pribaturik ez dagoen. Inork ez du aldarrikatzen seme-alabak eskola pribatuetara eraman edo gaixoak klinika pribatuetara bidaltzeko 'eskubidea'. - Emakumeen %90ek lanaldi osoan egiten dute behar. - Amatasun edo aitatasun baimenagatik 9 hilabete ematen dira, %80ko soldatarekin: hiru hilabete amarentzat, hiru aitarentzat eta hiru bientzat elkarrekin. Horren ondorioz normala da lege biologikoei segitu eta seme-alabak gazte izatea, unibertsitatean bertan, esaterako. - Etxe guztiek doan dute ur beroa, sumendiei lotutako lur azpiko bideei esker. Hemen, seguruena, negozio ederra izango zuten baten batzuek, horren kontura. - Islandiak duela hamar urte, 1996an, legeztatu zituen homosexual eta lesbianen ezkontzak. Harrigarriena hauxe da baina: Islandian eskuina, bai ESKUINA, agintzen ari dela, ia etengabe, herri horrek 1944. urtean Danimarkatik independentzia lortu zuenetik. Baina eskuin horrek ez du zerikusi handirik Europako edo AEBetako eskuinarekin. "Ez dut uste zergen diru ia guztia hezkuntzan eta osasunean gastatu nahi izango dutenik", esan du Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir jarduneko lehen ministroak. Hutsak izango dituzte Islandian, noski, baina oso gizarte kohesionatua dute. Idazleak gazteen kontzientzia zibikoa nabarmendu du, haien konpromisoa gizartearekiko. Europako beste herrialde askotako agintariak behin eta berriro eskatzen ari direna, alegia. Baina konpromiso hori jasotzeko hazia erein behar da lehenago, ezin da inposatu. Belaunaldi berrien kontzientzia eta konpromiso horiek gero etorriko dira, ondorioz, gizarteak eta administrazioak kontuan hartzen dituztela ohartzean. "Halako eskuinarekin, zertarako ezkerra?", galdetuko dute askok. Bada, beste estatuetako eskuina berdin jokatzen has dadin, besterik ez bada. Ez da lan erraza izango, 'ezkerrak' berak, leku askotan, eskuinak aldarrikatzen dituen pribilegioak barneratu dituenean.  2006/08/26 - 12:32:05

Clemente eta serbiera

Javier Clementek Serbiako futbol selekzionatzaile kargua hartu eta lehen partida ofiziala jokatu eta gero, bere esperientziaren berri eman dio Kataluniako egunkari bati. Eta ohar bat: “Ezinezkoa da serbiera ikastea”. Badakigu, beraz. Serbiera ikasten ez saiatu, ez galdu denbora, zail-zaila da eta. Norberaren gaitasunen araberako baieztapena da hori, baina azalpen arriskutsua ere izan daiteke. Zer esaten ari da Barakaldokoa? Ez dela saiatu ere egin serbieraz ikasten? Beste guztiok ere ez dugula halakorik egin behar, serbiarrekin lanean hasiz gero? Katalanera ere ezin dela ikasi Bartzelonara entrenatzaile joanez gero? Salbuespenak salbuespen, zailtasunak eta denbora eza aitzakia izaten dira hizkuntza bat ez ikasteko. Gogoa da kontua, denok dakigu hori. Gogoratzen dut Euskal Herriko alderdi bateko buruzagi historiko batek behin esan zuena. Ezin izan zuen euskara ikasi kartzelan denbora luzea eman zuelako, “langileak defendatzeagatik”. Atzerrira doazen serbiar eta eslaviar askok eta askok ez dute arazo handirik izaten beste herrialde horietako hizkuntzak ikasteko. Teorian serbiar batentzat ezinezkoa izan beharko litzateke ingelesa, frantsesa edo espainiera ikastea, eta zer esanik ez, euskara! Baina ikasi egiten dute. Clementek, aldiz, espainiar elebakarren tradizioaren ildoan segitzen du. Espainiarrek nekez ikasten dute. Serbiarrek, ordea, erraz. Genetikoa izango da? Zer esaten ari zaie Clemente, zeharka, gurera datozen atzerritarrei? Aitzakia ematen ari zaie euskara ez ikasteko, “ezinezkoa” delako? Esan dezala ez duela serbiera ikasi nahi. Euskara ikasi nahi izan ez zuen bezalaxe.  2006/08/18 - 19:31:04

Espainiaren eta espainieraren alde

Bilbon izan zen. Atsedenaldian euskaltegiko irakasleak tabernara joan ginen ikasle talde batekin. Halako batean, irakasle batek euskaraz eskatu zuen. Tabernariak euskaraz jakin ez, eta irakasleak halaxe erantzun zion, xano-xano eta gizabidetsu: “Tranquilo, ya te lo digo en español”. Irakaslea gipuzkoarra zen, Goierriko herri txiki batekoa. Euskaldunzaharra, euskaldun peto-petoa, eta Parisen urte asko emana. Guztiz espainiartu gabea, alegia. Niretzat, beste belaunaldi batekoa, baita beste mundu batekoa ere. Azken mohikanoa, agian. Geroztik ez diot euskaldun bati Cervantesen hizkuntzari espainiera edo espainola deitzen entzun. Naturaltasunez behintzat, ez. “Castellano”, gaztelera... Erdara, euskara ez den edozein hizkuntzarentzat erabilia, hori ere gero eta gutxiago erabiltzen dugu. Dena ohitura kontua dela esango dute. Bai, ohitura eta kolonizazioa. Galdeiozue espainiartuta ez dagoen, alegia, Europa hispanoan bizi ez den argentinar, kubatar, txiletar edo mexikar bati “gazteleraz” mintzo ote den. Esaiozue, ea zer erantzuten duen... Baina guk, Hego Euskal Herriko euskaldunok, aspaldi irentsi genuen amua. Espainiako Konstituzioak, gainera, ziri hori irensten segitzeko oinarria jarri zuen, eta ez ginen ohartu, antza. Hirugarren artikuluan hauxe dio: “Gaztelania da Espainiako Estatuaren hizkuntza ofiziala (...) Espainiako beste hizkuntzak ere ofizialak izango dira haiei dagokien Erkidego Autonomoetan...”. “Espainiako beste hizkuntzak”, hau da, Espainian hitz egiten diren beste hizkuntzak. Espainian bizi diren arabiarren hizkuntza ere hizkuntza espainiarra da, beraz. Ala ukatu egingo zaie estatus hori arabiar hiztunei, Hego Euskal Herriko euskal hiztunak baino gehiago badira? Espainian bizi den arabiar baten hizkuntza ez da espainiarra izango eta Hendaiako herritar batena bai? Gazteleraren ziria irentsi dugu. Baina badakigu oker gaudela. Zer esaten dugu Espainiaz kanpoko atzerrira goazenean? Zer esaten dugu Londresen, Hanburgon, Bratislavan edo Shanghain? Zergatik “I speak Spanish” eta ez ‘Castillian’? Baina gure artean, espainiar baten aurrean, edo Espainiara goazenean, makurtu egiten gara, eta "gaztelera" esaten dugu. Artalde berekoak garelako. Gaztelerari espainiera deituz gero, espainiartasunaren monopolioa ematen diogulako. Eta hori ezin da, euskara ere espainola delako eta gu ere espainolak garelako. Espainiarrek esanda, eta guk irentsita. Bestetik, oraindik ez dugu ikasi ‘espainiarra’ edo ‘Espainia’ hitzak normaltasunez erabiltzen. Zentzu txarra edo peioratiboa eman nahi diogunean, bai, noski. “ESPAINIAko Auzitegi Nazionala”, “epaile ESPAINIARRA”, “ESPAINIAko Polizia ", “errege ESPAINIARRA”. Beste kasu batzuetan, aldiz, konplexuz beteta gaude. Linaresen edo Almendralejon istripu bat izan dela esaten dugu lasai asko, Linares Bizkaian eta Almendralejo Nafarroan egongo balira bezala. Ez dugu esaten istripuak Espainian izan direnik. Bai, Hego Euskal Herriko herritar guztiek ba omen dakite Linares non dagoen. Beraz, zergatik jarri Espainia orduan? Euskaldun guztiok badakigu Auzitegi Nazionala zer den. Zergatik jarri ESPAINIA orduan, izen ofiziala Auzitegi Nazionala duenean? Geure barne muinean mindu egiten gaitu Espainiatik banatzeak, oraindik ez gaude independentziarako prest. Inkontzienteki, Espainiako zati garelako. Horrexegatik esaten dugu “istripu bat izan da Almendralejon’, ‘istripu bat izan da Espainia hego mendebaldean’ esan beharrean. Garazi edo Ahetzeko euskaldun batek Almendralejo non dagoen jakin beharko balu bezala. Espainian? Kolonbian? Hondurasen? Hori soilik geuk jakin behar dugu. Espainiarrok.  2006/07/28 - 16:00:02

Muñoz atxilotu dute!!!

Euskadi Gaztea, uztailaren 19an, goizeko 11:20an. Era bateko zein besteko musika. Bat-batean, esatariaren ahotsa: "Eta orain albiste bat, musikarekin zerikusirik ez duena: Julian Muñoz atxilotu dute". Entzulea bueltaka hasi zaio buruari, oraingoan Pablo Muñozen anaia edo senideren bat atxilotu ote duten. Baina gero beste Muñoz bat etorri zaio burura. Haren berri eman du Euskadi Gazteak? Bai ote? Ezin sinetsi. Eguerdian emisora aldatu du, albistegia entzuteko. Eta orduan, susmoa baietsi du: Julian Muñoz ez da Pablo Muñozen senidea, ez. Marbellako alkate ohia da (Malaga, Andaluzia, Espainia), Isabel Pantoja kantari espainiar folklorikoaren senarra. Espainia folklorikoa Euskal Herri folklorikoan? Harritu egin da, baina, gero, modu positiboan begiratuta, eskertu egin du informazioa. Ez dago gaizki gurean zein kanpoan dauden ustelkeria kasuen berri izatea. Baina ez soilik Espainiakoak. Hurrengoan esan diezagutela Lyonnaisse des Eaux-eko arduraduna atxilotzen dutenean, Leman lakuaren alde frantziarrean egindako hirigintza iruzurragatik, edo Tesco enpresako buruak Osloko egoitza nagusian lapurreta itzela egin duela, edo Nairobiko zinegotzi batek multinazionalen diruari esker Victoria lakuaren ondoan legez kanpo txalet erraldoi mordoa eraiki duela... Espainiako ustelkeriaren berri soilik ez. Horretarako, hobe dugu gure eremu nazionaleko albisteak ematea, Euskal Herri osokoak, hemen ere badugu-eta nondik tiratu. Julian Muñoz atxilotu du Espainiako Poliziak eta Euskadi Gazteak horren berri eman digu. Eta gu tristatu egin gara. Julian Muñoz atxilotua. Gizajoa. Torturatu egingo du Poliziak? 'Habeas corpus'-a eskatuko du haren familiak?  2006/07/19 - 18:17:03

Bosniar bat Montenegron

"Politikariak gorrotatzen ditut. Milosevic, Tudjman, Izetbegovic.. Hirurak kriminalak ziren, hirurak, baina Mendebaldean Milosevic bakarrik izan zuten jomugan" Zeza Bosniakoa da, baina ez da musulmana. Serbiarra da. Mostarkoa. "Gogoratzen duzu Mostarko zubi zaharra?" -Milosevic harakina zela, Kroaziako presidente Franjo Tudjman ere bai, musulmanak gorrotatzen zituela, eta Alia Izetbegovic bosniarra, integrista bat. "Hogei urte kartzelan eman zuen Jugoslavian estatu islamista nahi zuelako Bosnian, soilik musulmanentzat". Orain Montenegron bizi da Zeza, Podgorican. Senar ohia serbiarra du, eta semea "erdi bosniarra, erdi serbiarra". Sarajevo oso hiri polita da, baina egoera aldatu egin da. "Lehen emakume eta neska guztiak hemen bezala janzten ziren. Gerraren ondoren denek zapia eta estaliak goitik behera. Zilborra erakusten baduzu, puta zara". Gaztetan bere lagun onenak bi neska ziren, bata musulmana eta beste kroaziarra, katolikoa. "Hogei urte elkarrekin arazorik gabe. Politikari hiltzaile hauek armekin etorri ziren arte. Eta dena suntsitu eta banatu egin gintuzten".  2006/05/22 - 21:24:03

Estatu ekologiko baina erretzailea

Montenegrok estatu ekologikotzat jo zuen bere burua 1992an onartutako Konstituzioan. Inguruari begiratuz gero, nabari dira horren arrazoiak. Podgorica hiriburua garbia da, eta Moraca ibaiko urak garden-gardenak. Ez dago kutsadurarik. Montenegro Jugoslaviako Errepublika Federaleko errepublika pobreena zen. Apenas zuen industriarik, ez behintzat kutsadura handia eragiten duten horietakoa. Hiriburuan eta inguruan ez da tximinietako kerik ikusten, ez da zenbait lantegiri darien kiratsa usaintzen. Garbi-garbia da Montenegro, baina huts bat badu arlo ekologiko horretan, nire ustez. Erretzea. Herritar askok, zahar eta gazte, erretzen dute. Europako Batasunean Greziak omen du erretzaile kopururik handiena. Montenegro EBn sartzen denean ohore hori kenduko dio, seguruena. Administrazioaren egoitzetako idazkariak eta goi karguak zigarroa eskuan hartzen zaituzte; supermerkatuko dendariak ere berdin; hoteleko harrera lekuan, antzean. Eta jatetxeetan ere erretzen da. Berdin dio baten batean kartel bat jarri badute debekuaren berri emateko. Agindua ez da betetzen. Jatetxean sartu eta ke menu ederra izango duzu gosaldu, bazkaldu edo afaltzeko. Mota guztietako kea dastatuko duzu: tabako beltzarena, rubioarena, puruena... EBtik datorren bisitaria segituan ohartzen da Balkanetan gaudela. Erretzailea bada, onerako. Erretzailea ez bada, txarrerako. Gurean kexatzen diren erretzaileentzako paradisua izan liteke hau. Erretzaileak ez direnei ordea, infernua irudituko zaie.  2006/05/19 - 17:05:04