Hitz beste

Bat-batean, errutinaren erdian, eguneroko ohitura on burgesen aura erdipurdikoaren muinean, arimako ileak ere lazten dizkigun albiste bat. Austrian gertatu da oraingoan. Hemen hurbil ere gerta zitekeen. Auzo bat, ezagun bat, inorekin sartzen ez den hiritar anonimo arazorik gabe hori Ni esaten dakien bat, bere barrura begiratzen duena eta bizitza osoan bakarrizketa ugariak izango zituena bere kontzientziarekin. Idiota moral bat da? Moralki bere gainetik nago? Egin beharreko galderak dira, bai, baina ez erlatibismoa bazkatzeko. Moralki ez nago inoren gainetik, baina auzia ez da hori: errealitatea etikoki aztertzeko irizpideak landu nahi ditudan eta gaizki dagoela iruditzen zaidana salatzeko borondaterik dudan, hori da auzia. Ez diot animaliengandik bereizten nauen aukerari uko egin nahi: errealitateko debate moral guztietarako balio behar lidake austriarra arbuiatzeko irizpideak ere. 2008/04/30 - 19:00:01

Begi-ziztakoak

2008/04/29 - 08:38:03

Trenak

Ahari jokoko talkaren metafora ez baita ekologikoki zuzena eta hemendik kanpo ezta ezaguna ere , Urkulluk trenaren konparazio modernoagoa baliatu du Madrilen: sozialisten eta jeltzaleen arteko elkarrizketarik gabe, bi lokomotoren talka gertatuko dela iragarri du. Abisu baten traza guztiak ditu. Metaforek berdin balio baitute iluna argitzeko eta argia iluntzeko, esan liteke Urkulluren lokomotora betiko labirintoan sartu dela, galdera baita: lokomotorok non egingo dute talka, Renfeko trenbide estatalean ala EuskoTren konpainia txit autonomoarenean? Trenbide zabal homologatuan ala trenbide estu autoktonoan? Baina agian Urkullu ez da batere nahastu metaforarekin, eta bere hitzen oihartzunak nik uste baino urrutiago iritsi nahi zuen, jokoan dagoena ez baita talka zein trenbidetan gertatuko den, baizik Abiadura Handiko Trenaren zinta moztuko duen lehendakaria jeltzalea ala sozialista izango den. 2008/04/28 - 16:28:04

Kapitalismoaren gorazarre

BBK aurrezki kutxak urteko lehen hiruhilabetean izandako irabazi txit oparoen berri zekarten herenegungo hedabideek. Berripaper honi dagokionez, aurrezki kutxako arduradunek erabilitako hainbat hitz eta espresio jasotzen zuen albisteak. Arrakasta zen hitz totemikoa, optimismo zerutiarra arduradunen diskurtsoetako tonua. Normala irizten diogu horrelako albiste bati. Zergatik ez da normala izango guk geuk eman diogu-eta normaltasunaren zilegitasuna? Baina zer nahi duzue esatea: bankuek-eta ematen dituzten irabazi astronomikoen albisteak lizunak iruditu izan zaizkit beti. Kapitalismo basatiaren gorazarreak. Diru asko inbertitzen dutela ekintza sozialetan? Hipotekekin-eta lortzen dituzten irabazien albistearen ondoan, hipotekak ordaindu ezin dituztenei buruzko erreportajeak eman beharko lirateke. Horrelako ekintza sozial batean ez lukete, ordea, sosik jarriko. 2008/04/28 - 16:28:04

Gezurretan?

Ez omen da irakurtzen; belaunaldi berriek letrak zokoratu omen dituzte eta teknologiak berriak lehenetsi; irakurketak ez omen du esperantzarik. Atzo ere aspertzeraino entzun genituen horrelakoak. Ez da, ordea, egia: inoiz baino gehiago irakurtzen da. Eskolan, kalean nahiz sarean, letraz beteta dauzkagu kale-kantoi guztiak, letra barreiatua dago bizitzaren eremu guztietan; generoak eta situazioak ugaritu zaizkio letrari; letrarik gabeko zirrikitu gutxi ikusiko duzu bazterretan. Sarbide gero eta oparoagoak ditugu beste hizkuntzetako letretara iristeko ere. Orduan, zer? Gezurretan ari gara? Neurri batean, bakarrik, irakurketa aipatzen dugunean, liburuez ari gara: irakurketaren formatu bakarra liburua balitz bezala hitz egiten dugu, eta hortik sortzen da nahasmena. Arazoei aurre egiteko beharrezkoa omen da diagnostiko zuzena. Irakurketaren auzian, ordea, mina bera da izendatu gabe daukaguna. OHARRAK (Post scriptum) Irakurketa idatzitako zeinuen interpretazioa da, ez besterik. Gizarteko gehien-gehienek menderatzen duten tresna. Irakurzaletasuna aipatzen badugu, tresna hori baliatzeko zaletasunaz ari gara. "Mundo deportivo" edo periodikoa egunero irakurtzen dutenak irakurzaleak dira. Irakurzaleen artean dago Athletici buruz idatzitako guztia irakurtzen duena, oftalmologiaz irteten den guztia irakurtzen duen oftalmologoa. Irakurzaletasuna bultzatu nahi dugu, bale. Baina zein irakurzaletasun? Literarioa soilik? Liburua formatua duena bakarrik? Espiritu politikoki zuzena eta gizarteak onartua bazkatzen duen irakurzaletasuna? 2008/04/25 - 11:39:08

Pertsonak

Bermeoko ontzia bahitu zuten momentuan esan zitzaigun hogeita sei zirela eskifaiako marinelak. Sei bat euskaldunak omen ziren, beste hainbeste gailego, eta gainerako guztiak afrikarrak. Herenegun esan zitzaigun hori. Atzo, berriz, hemengo hedabide askok jakinarazi ziguten bost direla marinel euskaldunak, eta haien izen-abizenak emateaz gainera, ezagutarazi zizkiguten haien perfilak ere. Han edo hemen gailegoen izen-abizenak ere ezagutu genituen; afrikarrei buruz, ezer ez. Berripaper honek, aldiz, eskifaia osoaren zerrenda zekarren, ontziko pertsona bakoitzaren ofizioarekin. Baita lagun arteko argazki bat ere, aldarte nobleko bazkaloste batean. Orain, berriz, gustura jakingo genuke gailego eta afrikar guzti-guztiak beren lurretan erroldatuak izan diren, ala egun batean bizitzaren zirimolak hona bultzatutakoak (euskal hiritarrak?), horrela pixkana-pixkana hogeita sei pertsonen soslaiak osatzen joateko. 2008/04/23 - 09:08:01

Argi ibili

Argi ibili! espresioak erne ibiltzeko esan nahi du. Aholkua izan liteke, baina baita mehatxua ere, eta amarruz betetako bizitza baten adierazpena izaki, erabilitako tonuak adierazten digu arriskuaren zenbaterainokoa. Espresioak, ordea, beste esanahi bat izango zuen jaio berritan, hori pentsatu nahi dut. Hasiera hartan, nork bere inguruan argi egiteko gonbitea izan zitekeen: argi ibili, lagun; uxatu ilunpea, banatu bakea Argi zebilenak argia izango zuen bere baitan eta argia barreiatuko zuen inguruan. Argia ez da beti bat eta bera: berdin iristen bazaigu ere, desberdin proiektatzen dugu. Ohartzen ez bagara ere, gutariko bakoitzak argi jakin bat transmititzen du nork distiratsua, nork abaildua , eta gauza bera egiten du guk eraikitako orok ere: naturak, arkitekturak, paisaia urbanoak. Tamalez, ordea, argi egiteko gonbite eder hura mehatxu bilakatu genuen. Ez dugu barkamenik. OHARRAK (Post scriptum) Natura ere guk eraikitakoa? Neurri batean, bai. Gizakiaren parte hartzerik gabe, nekez ezagutuko genituzke gure zelaiak, baratzak, basoak, mendi inguruak 2008/04/22 - 10:53:02

Gerrak kontatzen

2008/04/21 - 18:39:04

Iturriak