Tximintx elkartearen bloga

III. mintza eguna: aurten etxetik gertu

 2008/05/12 - 17:56:05

Argazkigintza ikastaroa

 2008/05/11 - 17:40:03

Unai Garitagoitia, txorizalea: "Txepetxa ez da bertoko txoririk txikiena"

Unai Garitagoitia Zuluaga. Deustun jaio, eta Derion bizi da gaur egun. Bulego baten lan egin arren, denbora asko emoten dau txoriei adi, izan be Lanius Bilboko ornitologia alkartearen kidea da. Unaik argi dauka Txorierriko txori kopurua beherantz doala eraikuntzak zabaltzen diran neurrian. Noiztik zaletasun hori? Betidanik izan dot txorietarako zaletasuna. Aitak, oraindino dodazan prismatikoak, oparitu eustazan txikia nintzala. Gaztaroan itxi eta orain dala bost urte ekin neutsan barriro. Lanius alkartean sartu eta eurakaz nabil. Asko zarie zaletasun hori dozuenok? Jente pilo batek dau natura eta txorietarako zaletasuna, baina alkarte bateko kide diranak gitxi dagoz. Alkartean 25 bat lagun bagara be, gitxi gara mugitzen garenak. Baina, gero, Interneten zein liburutegietan kontsulta asko egiten dira txorien inguruan. Siberiatik Indiara migratzen dan txori bat Lamiakon agertu zan orain dala gitxi. Harrigarria izan zan, bertara leku askotako ehundaka zale hurbildu ginan-eta. Esan beharra dago txoria topatzen lehena derioztar bat izan zala; oso txorizalea da bera be. Zergaitik txoriak? Natura gustatzen jatzu, erakartzen zaitu... eta naturan errazen ikusten diran animaliak txoriak dira. Horrezaz ganera, espezie ugari dagoz. Txorierritik buelta bat emonez gero, 20-30 ezberdin topa daitekez. Eta joko bat balitz bezala da: artatxoria ikusten dozu, baina ondo erreparatzen badeutsazu, artatxori arrunta ez dala konturatzen zara. Marrak, lumak... ondo begiratu behar dira. Zer egiten dozue Laniusean? Zentsuak, txoriak zenbatu... Hori programa zientifiko bati jarraituz egin behar da. Beste alde batetik, SEO Estatuko alkartearen lan batzuk koordinatu doguz Bizkaian, eta Foru Aldundia eta Eusko Jaurlaritzako lantxoren bat be egin dogu. Taldekide batzuek publikazioak argitaratzen dabez euren kabuz – Urdaibai, esate baterako-, eta alkarteak Urtekari Ornitologikoa plazaratzen dau. Zelango teknika erabiltzen dozue behaketak egiteko? Pertsonen eta lekuen arabera izaten da hori: batzuek gurago dabe leku baten gelditu txorien zain; eta beste batzuek, txorien bila joan. Hasieran prismatikoak erabiltzen genduzan; eta orain, lurreko teleskopioa. Argazki kamara ona eta objektibo garestiak behar dira argazkiak ateratzeko. Dena dela, teleskopioko okularrean jartzen diran kamera digitalak atera dabez merkatura, eta gero eta argazki hobeak egiten dira. Osasuntsu dagoz txoriak Bizkaian? Txori bakoitzak bere habitata dau, eta hori desagertzen dan heinean txoria be desagertuko da. Gero eta eraikin gehiago altxatzen dabilz, lur-zorua gitxitzen doa... eta horrek guztiak eragina dau. Adibidez, Europan enara-populazioa gutxitzen doa. Baina, ostera, enara antzeko beste espezie batzuk gorantz doaz. Eta Txorierrin? Nahiko egoera ona euki dogu orain dala gitxi arte, baina, bertora bizi izatera etorri nintzanean hegazti-populazio haundiagoa egoan; harrapari gehiago, adibidez. Teknologi Parkea be asko haunditu egin da, eta han berdea egon arren, ez da gauza bera; ez da natura. Pinudi asko dagoz, eta txori mota batzuk zuhaitz horreetara ondo moldatzen badira be, baso horreek ez dira batere naturalak. Eukalitadiak be ez dira habitat egokiak... Hariztiak eta landak oso leku aproposak dira txoriak bertan bizi izateko, baina Txorierrin haresti gitxi doguz eta landak be gero eta gitxiago daukaguz. Zaila da txepetxak ikustea? Ez, Berreaga mendi lerroan txepetx asko ikus daitekez. Neguko atlasa egiten ibili nintzanean, txepetxak ikustea oso erraza dala konprobatu neban. Txori horrek urte osoa emoten dau berton. Baina ez da inguruko txoririk txikiena; beste bat dago: erregetxoa. Araba-zozoek oihartzun haundia izan dabe komunikabideetan... Hirietan tenperatura gradu pare bat altuagoa dala ikasi dabe, gainera hirietan ez dago harraparirik, eta gustatzen jake han biltzea. Horrek enbarazua sortzen deusku; edozelan be, neguko arazoa da bakarrik . Eta egiten dabilzanak ez dot uste arazoa konponduko dauanik. Izan be, belatzak erabiltzen dabilz, eta, holan, txoriak lekuz aldatzea baino ez dabe lortuko. Ez dauka konponketa errazik. Azkenean ohituko gara, usoekin bezala. Zelan konpontzen zarie ehiztariakaz? Ondo ez. Indar handia dabe Txorierrin eta Bizkaian. Batzuek mendia eurena dala uste dabe, inork baino eskubide gehiago dabela. Dana dala, euren artean mota bi bereizi behar doguz: ehiztariak, hau da, errespetua erakutsi eta legeak betetzen dabezanak; eta “ eskopeteroak ” .  2008/05/07 - 08:29:33

Berbalagun agenda MAIATZA (I)

Maiatzean badozu non ibili. Aprobetxatu.  2008/04/30 - 18:56:03

Derioztarrak ahotsak.com-en

Orain dela gutxi aurkeztu dute ahotsak.com webgunea. Webgune horren helburua da Euskal Herriko ahozko ondarea eta herri hizkerak bildu eta hedatzea. Martxan jarri eta gutxira Tximintx euskara elkartea ahotsak-eko kideekin harremanetan jarri zen eta guk egindako lana eurei eskaini, euren webgunean para dezaten. Esan eta egin. Ahotsak-eko kideek derioztarren berbak denon eskura jarri dute euren webgunean. Eta hau hasiera baino ez da. Aurrerantzean elkarlana estutuko dugu ahotsak-eko kideekin. Derioko hizkera eta ahozko ondarea Derioztarren euskara  2008/04/28 - 14:22:04

Bariku honetan Film laburrak Derion

Bariku honetan, hilak 25, Deriora etorriko da Topaguneak antolatzen duen Film Laburren Zirkuitua . Gaueko 21:30tan izango da Derioko Gurea aretoan. Sarrerak 3 euro balio du helduentzat eta 2 euro umeentzat. Dena den, nahi duenak mezu honi erantzuna emanez, gonbidapenak lortu ditzake (10 gonbidapen ditugu erantzuten dutenen artean banatzeko). Film laburrei buruzko informazioa bideoan: Filmen sinopsiak  2008/04/22 - 16:52:06

dfhdhf

 2008/04/14 - 10:45:05

Berbalagun agenda APIRILA (II)

Hilabete osoko agenda pdf formatuan jaitsi gura baduzue klikatu hemen  2008/04/13 - 15:14:07

Idaho: airean joan eta behea jo

Juan Luis Goikoetxearen testua Pedro Bilbao Arrietakoaren ahotik jaso dut esaldi hori, Amerikara ardi-jagole joan zenarenetik. Pedro izatez, euskalduna da, euskaraduna, globalizazio aroan ere, doala doan lekura unibertsoa euskal bilakatzen duena; hizkuntzaren kanpaiari euskal hotsa, berbotsa ateratzen diona. Gaur egun, kanpaien aldekoak nahiz aurkakoak dira gure artean. Derion bizi den Urlia elizara hurreratu da, abade parrokoari kanpaiak isilarazteko eskatuz, ezin egin duela lorik-eta. Ez daki, hurrean, bera Derioratu aurretik, bazela euskararen kanpaia. Sandiaren eta Berendiaren seme-alaba hamazortzi urtekoak erdaraz bizi dira, euskaraz ikasi arren. Gurasoen kanpaia egunero dabil ekinean saminez errepikaturik: “ Egizue euskaraz, ba! ” . Gazteok, ordea, gor, krudel guraso euskaldunei erdal kanpai hotsak jotzen ze, “ Mihin bako arrana, sasiak jan! ” dio esaera zaharrak. Lehenago ere, Angeluseko kanpaiak entzutean, txapela erantzirik sinestedunak errezoa, aldameneko astoak, ordea, ederrak belarriak, baina ahoa belarrera. Aspaldiko urteetan, bestalde, herriaren ahoa kanpaiak izan ohi ziren. Landetako ardien edo basabehien arranaren nagusia dorreko kanpaia zen. Zoli-zoli entzun zitekeen kilometroetara haren din-dana. Gure egunotan, ordea, jo egiten dira Txori Herrietako kanpaiak, baina eurek baino dezibelio handiagoko hotsa sortzen dute beste tramankulu eta makinatzar askok. Eskerrak Txorierrin Aikor kanpai handia entzuten dugula. Jabi Agirrek “ jubilaroa ” berba polita sorturik 69. Aikorreko kanpaiak zabaldu du herririk herri, beste hamaikatxo albiste interesgarrirekin batera. Sarri, aro digital honetan, urruneko kanpaiak entzuten ditugu hurrago geureak baino, Txinakoak edo Kontxintxinakoak. Hala ere, tinko baieztatuko dugu: “ Hizkuntza bakoitzak bere barruan du herri horren muin eta esentzia, esango genuke. Hizkuntzaz aparte ba omen dira beste berezitasun batzuk; baina, nire ustez, euskara adinakorik ez dugu ” . (Jesus Altuna antropologoak 59. Administrazioa Euskaraz aldizkarian). Arrietako Pedro artzainak euskal kultura zabaltzen du, euskaraz pentsatzen du – ingelesa ere jakinik-, kanpaiari euskal hotsa ateratzen dio. Zelan, bestela burutara etorri: Idaho, airean joan eta behea jo?  2008/04/10 - 09:46:03

Aikorreko txokoetan ere bagaude

Aikor herri aldizkariak Txokoak izeneko leku berria egin du bere webgunean. Eta han ere Tximintxek bere lekua izan badu. Bi lekutan jarraitu ahal izango duzue gure ekimenen berri. Gozatu eta erabili (mingaina).  2008/04/09 - 13:30:05