Inon izatekotan

Nire baserritartasuna

Kristau sinestuna ez izan arren kulturaz erabateko kristaua naizen modu berean, jaiotzez eta bizimoldez kalekume erabatekoa izan arren izaeraz baserritar peto-petoa ez ote naizen pentsatzen egoten naiz batzuetan. Zertan baserritar? Izadiarekiko batasun mineral baten sentipen barnekoi ia mistikoan? Auzolanerako prestasun iturriko ura bezain berezkoan? Euskaltasun erraietatik ezin erauzizkoan? Ez. Horietatik zerbait izango da akaso nigan, baina, izatekotan ere, ondorioak baino ez dira. Beste oinarri eta ezaugarri batzuk ditu nire baserritartasunak. Porrero eta junkie, okupa eta intsumiso, ekologista eta antikapitalista artean eman nuen, neurri handi batean, gaztaroa. Aldez aurreko inolako asmorik gabe, eta batzuetan are neure borondate arrazionalaren aurka ere, jenderik diskretuenarekin izaten nituen beti harremanik estuenak, gertutasunik handiena, elkar ulertzeko eta elkarrenganatzeko joera, nahiz eta jenderik espektakularrenak liluratu. Argi zegoen nahita ere ezin nintzela espektakularra izan. Nire baserritartasunaren beste adierazpide nagusietako bat hainbat gauza, errealitate eta pertsonarekiko atxikimendu eta leialtasun ia-ia arrazoiz kanpokoa da. Ez da neurea bakarrik ezaugarri hori. Euskal kulturaren munduko jende askorengan aurkitu dut, eta nire lankide ia-ia guztiengan. Uste dut neure moduko baserritarrez inguratuta egon naizela beti hala Euskaldunon Egunkaria n nola Berria n, eta gure baserritartasun hori gabe nekez izango zela inoiz euskarazko egunkaririk. Baserri handi bat zela, alegia, Euskaldunon Egunkaria , eta baserri handi bat dela, ezinbestean, Berria . Ez nuke nire uste, susmo edo intuizio antropologiko apal hauek harrokeriatzat hartuak izaterik nahi. Baserritarra ez da baserritar ez dena baino gehiago edo gutxiago. Ni neu ere behin baino gehiagotan erabilia naiz baserritarra hitza zentzu peioratiboan, eta ez dakit gainera ez ote den hori baserritarren artean nahiko joera zabaldua, seguru asko baserritarregia izatea ez delako oso onuragarria, ez norberarentzat ez besterentzat. Oso izaera zentripetoa da, izan ere, baserritarrarena; eta argi dago horrek mugak ezartzen dituela, eta arriskuak ekartzen. Batzuetan inbidia handia izaten diet beren baserritartasun ezak ematen dien askatasuna baliatzen dakitenei. Bejondeiela! Baina uste dut ni, sakonean behintzat, neuk jakin gabe ere, baserritarra izan naizela beti; eta aurrerantzean baserritar izatea beste erremediorik ez nukeela izango, seguru asko, nahi ezta ere.  2010/03/08 - 04:45:03

Zure pijama

Zure pijama horren goxoa izan dadin asmatuak dira hotza, euria eta nekea.  2010/02/12 - 23:35:02

Hogei minutu barru

Hogei minutu barru hor izango naizela esan dizut. Eta esan ahala esandakoaren handitasunaz jabetu naiz, harrituta. Ez da zerua hogei minutura dudana; askotariko infernu txikiz eta oharkabeko zeru printza iheskorrez eraikitako purgatorio ezinago arrunt batena luke, izatekotan, antz handiagoa. Baina bat-batean iruditu zait inoiz ez dudala ezer beteagorik esan. Hogei minutu barru hor izango naiz. Etxean.  2010/01/08 - 03:59:07

Hartzekoduna, zordun

Erizainak afaria ahoratzen dion bitartean, duela gutxi arteko bere eguneroko afariez oroitu da: purrustadaz eta protestaz beteak, errietaz eta madarikazioz. Akitua eta etsitua etxeratzen zen lanetik, lapurtua eta iraindua sentituz; eta etxekoek esker txarraren harraren ausikiek barrutik ustelaraziak gogaitarazi eta bidegabeki gutxietsi baino ez zuten egiten. Orain arratseroko purrustada zakar haiek iruditzen zaizkio duela gutxi arteko bere bizitzako unerik goitarrenak, beteenak, zoragarrienak, inbidiagarrienak; orain, erizainak afaria ahoratzen dion bitartean.  2009/11/19 - 00:31:03

Urrearen balioa duten hiru puntu

Jokalari batek bere futbol taldeari ("gure" taldeetako bati, adibidez) "urrearen balioa duten hiru puntu" lortzeko laguntza erabakigarri eta are ezinbestekoa eman deizaioke, edozein asteburutan, jaurtiketa nahiz burukada bikain eta zehatz batez. Alferrik egingo ditut nik ahalegin guztiak eta bi, alferrik emango dut nire onena urteetan, alferrik izango dut zortea modurik sinesgaitzenean neure alde; nik ezin izango dut inoiz ezer egin gure gizartearentzat horren garrantzitsurik, horren probetxuzkorik, horren pozgarririk. Ezintasun horri, azaletik, ironia hotzez begiratzen ikasi dut. Baina neure barruan ezin dut etsi eta, sakonean, sutzeraino amorrarazten nau.  2009/11/14 - 19:45:02

"Literatura vasca-vasca"

Neska gazte batzuen solasak entzun ditut gaur, geltoki batean, trenaren zain nengoela. Gaztelaniaz ari ziren, nahiz eta batek batzuetan euskaraz egin. Jakin, denek zekiten euskaraz. Gaztelaniaz eta euskaraz hitz egiteari buruz mintzatzen hasi dira: noiz eta nola aritzen diren hizkuntza batean edo bestean, zergatik, zertarako... Nesketako batek Andoni izeneko mutil bat hartu du hizpide, eta esan du Andonik ia beti euskaraz hitz egiten duela. Es que Andoni es vasco-vasco esan du orduan beste neska batek . Uno de esos vascos-vascos. Kolpetik eta inolako zalantzarik gabe ulertu dut zer den "vasco-vasco" (edo "vasca-vasca") izatea. Horrelaxe asmatzen ditu herri xeheak (eta kasu honetan gazteak) akademiko, irakasle eta intelektual jakintsuei inoiz bururatu gabeko hizkuntz formula zehatz, aberats eta guztiz baliagarriak. Gaur entzun dudan hori egokia izan daiteke aspaldiko eztabaida antzu batzuk gainditzeko. Esaterako: "literatura vasca" eta "literatura vasca-vasca" bereiziz gero, ez al luke edonork kolpetik eta zalantzarik gabe ulertuko, argi eta garbi, bestela beti nola egin ezin asmatuta gabiltzan bereizketa?  2009/11/14 - 01:59:03

Pareak bai!, Pasai Donibanen

Nik idatzitako testu labur bat dago egunotan Nora Arbelbideren Pareak bai! erakusketan (Pasai Donibaneko Victor Hugo Etxean), bi argazki ilustratzen. Honako hauek dira argazkiak: Eta honako hau testua, Irribarrearen atzetik, ni izenburuarekin: Irribarrea. Eta irribarrearen atzetik, ni. Nire barruan, ordea, zalantzak nagusi, ageriko irribarre guztien atzean gordeta. Hau ote naiz ni benetan? Zer neurritan? Zergatik ez ote nator inoiz ere bat bestek nitaz pentsatu edo esandakoekin? Zergatik aukeratu ote dut bakardade hau? Zergatik egin ote dut ihes beti, neureengandik lehenik, neuregandik gero, ustezko goi asmo distiratsuen bila? Nolakoa izango ote zen nire irribarrea, ihes egin beharrean besteak bezala geratu izan banintz, inertzia afektiboen aintziran izoztuta? Zer zalantza gordeko ote nituen, orduan, ageriko irribarre guztien atzean? Egia esan, gaitz-ulertu baten ondorioz sortu nuen testua. Norak nire testu bat zuen hautatua bi argazki horien ondorako, eta baimena eskatu zidan hura erakusketan paratzeko. Nik, ordea, testu berri bat idazteko eskatzen zidala ulertu, eta bai arin asko idatzi ere. Gu ere bai, a zer parea!, ezta? Hau da Norak hautaturik zuen testua ( Inon izatekotan liburutik hartua): Marilyn Monroek esana: Ez zait dirua interesatzen. Liluragarria izan nahi dut, besterik gabe. Niri ere ez. Nik ere bai. Aukeran, askoz ere egokiagoa zen Norak hautatutako testua nik egindako berria baino, nik uste. Kontuak kontu, oraindik ere zabalik dago erakusketa (etzi da azken eguna). Munduari buelta txiki bat emateko aukera eskaintzen du, eta bien bitartean begi zoliz aukeratutako testuak irakurriz gainera. Eta aholku bat: ez ahaztu aretoko balkoira irten eta tarte batez bertatik begira gelditzea.  2009/10/03 - 02:34:02

ETA, ETA eta ETA

Ez dakit zehazki noiztik naizen ETAkoa, ez dakit zehazki noiztik nagoen ETAren aurka. Baina ETAkoa naiz eta ETAren aurka nago. Ez dakit zehazki zergatik naizen ETAkoa, ez dakit zehazki zergatik nagoen ETAren aurka. Baina ETAkoa naiz eta ETAren aurka nago. Ez dakit zehazki noiz arte izango naizen ETAkoa, ez dakit zehazki noiz arte egongo naizen ETAren aurka. Baina ETAkoa naiz eta ETAren aurka nago. Ez dakit zehazki zertarako naizen ETAkoa, ez dakit zehazki zertarako nagoen ETAren aurka. Baina ETAkoa naiz eta ETAren aurka nago. Ez dakit zehazki zer den ETAkoa izatea, ez dakit zehazki zer den ETAren aurka egotea. Baina ETAkoa naiz eta ETAren aurka nago. Ez dut ETAkoa izateko batere gogorik, ez dut ETAren aurka egoteko batere gogorik. Baina ETAkoa naiz eta ETAren aurka nago.  2009/08/16 - 23:11:01

Esteban Larrañaga gogoan

 2009/07/19 - 02:06:02

Michael Jackson nire aurreiritziekin borrokan

Irratietako tertulialari guztiei galdetu diete gaur Michael Jacksoni buruz. Beste zeregin batzuetan aritzen naizen bitartean entzun ohi dut irratia, eta ez dut ziurtasun zehatzez gogoratzen nolakoak izan diren erantzunak, baina uste dut inor gutxik esan duela Michael Jacksonen musika oso gogokoa duenik, nahiz eta gehienek aitortu "artista handia" izan dela. Michael Jacksonengandik eta haren lanetik bereziki urrun agertu dira tertulialari bi: Patxi Huarte Zaldieroa eguerdiartean eta Koldo Aldabe iluntzean. A zer kasualitatea! Adiskideak izateaz gain, kulturalki oso gertukoak ditut biak. Ataka horretan neuk zer erantzungo ote nukeen pentsatzen egon naiz, eta erabaki dut ez litzatekeela neure aldetik zintzoa izango esatea, besterik gabe, ez ditudala inoiz ez Michael Jackson eta ez bere musika gustuko izan. Uste dut honako hau erantzun beharko nukeela, gutxi gorabehera: "Nire gustu musikalen formazioan neureganatutako aurreiritziek debekatu egin didate beti Michael Jacksonen musika ezagutzen saiatzea eta Michael Jacksonen musikarekin gozatzea. Beste batzuekin ere gertatu izan zait gauza bera: Queen, Boney M, Paul MacCartney, Supertramp, Bee Gees, Elton John, Mark Knopfler (Dire Straitsen lehen bi diskoak aparte utzita)... Beste giro batean hazi banintz eta beste heziketa musikal bat izan banu, beharbada gustura entzungo nituzkeen eta nituzke horiek guztiak, eta are Betagarri ere. Baina zorte txarra izan dute nirekin, nire heziketa musikalarekin eta nire aurreiritziekin. Oraintxe berean, aurreiritzi horiek airoso gainditzeko gauza izan den talde bakarra datorkit burura: Tequila".  2009/06/27 - 02:54:02