Mendiko behatokia

Hamabi hilabete

Hamabi hilabete urtean, bai. Ilargiaren 28-29 egunek, ordea, urte osoan hamabi ilargialdi eta ia erdi osatzen dizkigu. Aurten, adibidez, Erregeen aurrean, urtarrilaren 4ean genuen ilberri. Datorren urtarrilean, aldiz, Erregena pasa eta 9an goizean goiz ilbetea izanen dugu. Alegia, ilargiaren erdi daitezkeen 14-15 egunak ez baino, 10-11 egun jaten dizkio urteak 12 ilargialdi horietaz gainera. Horregatik gertatzen da, hiruzpalau urteen buruan,13 ilberri urte batzutan, edo 13 ilbete egokitzen zaizkigula. Aurten 13 ilberri izan ditugu: horrek, noski, hilabeteetako bati 2 ilberri egokiarazi (edo desegokiarazten) dizkio. Orain hurrengoz, 2008ko abuztuan ukan genituen 2 ilberrittiki. Abuztu ederra egokitu zen orduan. Aurten, ordea, uztailaren 1a eta 30a izan ziren ilberritto banarekikoak. Ez dut uste euri ta fresko desegokiaren oroipena besterik utzi zuenik aurtengo uztailak, kosta aldetik batipat; barnealdean askoz udatiarrago portatu baitzen, bero polit egokiaz ere bai, Araba eta Nafarroa aldean. Hala nion udazken abieran: udaren hasieran ez nintzen akordatu baina, ziur naiz gure iparraldeko hainbat laborari oharturik izanen zirela beste pasadizo honekin: uztaila ilargi berriz abiatu zen eta San Inazio bezperan zuen bigarren ilberrittoa. Bada baserritar txintxorik, hilabete berari bi ilberri egokitzearekin asko fidatzen ez denik: beti egiten omen du barrabaskeriren bat... Ikasi nuen bezalaxe azaldu nahi izan dut. Aurtengo urte honek beste aparteko edo azpimarratzekorik izan duen? Nik apirileko ilbetearen ondorengo ekarria seinalatuko nuke: ostotsen berrogeialdia munta baitzigun apirilaren 23tik maiatz amaiera artio, 17 arratsetan 19 trumoikada oparituz.  2011/12/13 - 02:11:07

Ongietorria Arantzazura (eta 6)

Goazemazu basilika barrura: Gizarte pareko eskaileraburu estutik, 19 harkoska xapaletan aurrera, beheko zabaldi lasaira, ia gora begira jaisteko tamainan gara. Lau ate beltz, Txillidaren tailerrekoak, hor dauzkagu behean zain. Azpian ta barruan, bizitz-arnasa topa genezake, amaren tailer epel ilunkaran geure sorrera izan genueneko legez. Erraien argi-ilun gozo umel maitasunezkoan zabal ahal ditzagun bi begiak. Eskilaratan behera, itzalpe argira, goazen barrundira: sartu ahala, bertatik goi ta behe hazi da. Bota gora begiak pinuzko sabaira, aurrealde margotan izarra diztiz da: zuk begiratzerako zeneukan begira. (biz) Barrundi hazi handian, itzalpe bare argian, beste inon ez bezala sentituko zara. Espazio ahalik eta handiena, mendien gainekoa bildu nahi izan digute Oizak eta Laorgak. Oteitzak, gainera, areago hustutzen lagundu zien. Sartu eta aurreratu ahala, lepoa jasota, begi-kopetak goraka garamatza eraikinak. Ez dago zutoin potolo handirik, ez da argi zintzilikariorik; edonongo xokotik, zutik nahiz exerita, dena ikusten da. Ez dago pitxi eta urrekoloreko diztizaririk, aurreko albo banatako beirategien argi dizti xumea besterik. Bake-bakean, kontenpla ta senti, gozoro egoteko gune lasai zabal aberatsa prestatu ziguten garai berexi haretan: duela 60 urte. Mendiko xumetasuna maitarazi digute hor barruan: bertako materiale betikoak erabili dituzte; zer, bestela, 730 metrotara dagoen mendi magalean. Arantzazuko harkaitzeko harri urdin-grixara eta goiko buelo osoan, piñu leun adarbegi beltxduna. Koruko aulkiteria eta gerriko lasaren jiran doan zursarea, zumar gozoa erabiliz osatua. Erretaula duzu gaztena: datorren urtean 50 urte. Lehen proiektua gotzainak debekatua gertatu zen; bigarren segidakoa, berriz, margolariaren heriotzez ezin burutua; hirugarren hau, 1962an Luzio Muñozek landua. Altu, handi bezain bildu, haraxe, erdi-erdiko izar ttikiarengana zuzentzen dizkigu begi-bihotzak. Orduan konturatzen gara, zertarako zen kanpotik barrenera gidatu eta ekarri gaituen artelan guztien bidea: ta horra, zuk begiratzerako, hortxe zeukazun begira. Gune bikaina prestatu dizugu, hortxe, patxada osoan, begira, lasa, begiz-begi egon zaitezen.  2011/11/19 - 13:38:01

Ongietorri Arantzazura (4)

Plazoleta ertzetik Basilika aldera begira, hain baita estua eta hain betea gure Arantzazu ttiki ta luzexka hau, apenas ikusten dugun dorre motxetako bat eta han atzean mendirantz doazenen guardian dagoen dorre luzea besterik. Basilikara hurbildu asmoz pauso batzuk eman orduko, zerbitzugunea daukagu aurrean: hor dira komunak, hor da oroigarrien eta oparien denda, eta hor da Turismo bulegoa ere. Hiru zerbitzuok dira agirikoenak eta baliagarrienak. Badu, ordea, beste xederik eraikintxo horrek: Bideen loturagunetxo ere bada. Hoteletik nahiz urbialdetik, ekialdetik datorrena hortxe Basilika parean hasten da xume ta mantxo, harkaizpetik gora; hor gertuagotik ekingo dio, baita, plazoletatik eskileratan gora, autobusen gunetik irten eta mendebaletik igo nahi duenak; berdintxu hegoaldetik, beste eskileratan gora entsea nahi lukeenak. Misteriorantz, Topagunerantz, edo Gomistegirako bide berri ongi ta egoki antolatuan egurastu nahi duelako gora doanak, hortik ere badu nola inguratu eta igo. Zerbitzugune hau, hor dagoen tokian, harkaitz gotor ta trinko bati kamustutako seinaleak disimulatuz osatu da. Harkaitz lakar ta sendo hori plazoletaren albo bateraino iristen baitzen lehen. Arkitekto lanetan dabiltzanak, eraiki bai, baina ezer bertokorik kendu behar deneko, atximur eta min sentitzen dute, bertan bertako dena, nahiz eta harkaitza izan, bertatik erauztea ezin baitute eraman. Baina, badu beste gune berexi baten neurria ere. Basilika egin zenean, bertaratu arte ez zen bistaratzen elizaurrea, harkaitzgune hau eta orduko eraikina kanporago iristen baitzen bihurgune handi bat medio. Harkaitz mando hau arraso kendu izan balitz, plazoleta bestekaldeko bihurgune puntatik bistatuko zen basilika. Baina ez ikusi, aurpegiz ezagutzeko eran, hor aurreko Oteitzaren hamalau harritzarrak. Hamalauen aurpegiak zehatz ikusi ta bereizteko urruneneko neurrimaila, hortxe, zerbitzugune honen gainean kokatu zuen Migel Anjel Alonso del Val arkitekto jaunak. Egizu aproba, hamalauok aurpegiz ezagutzen badituzu. Goazen, gertura gaitezen basilika aurrerantz: dozenatxo bat pauso eman orduko, ohartuko gara, ezker horma horrek Gandiaga Topagunea ostendu eta tapatu digula. Aurreraxeago, eta ezkerreko eskailera parean, hortxe bai, hor dugu berriz bistan sei kubotzarren multzoa. Baina, sei-zazpi pauso nahikoak dituzu, aibala! berriro Gandiaga multzoa, hor goiko pretilak gorderik uzteko. Baita plazoleta bera ere. Atzera begira, harri landuzko koskadun eskilara txukuna goititzen eta, urki ta elorzurien ilada jarraiki, Aitzabaleko harkaitza ikusten dituzu. Aurrean, berriz, Arantzazuko gune nagusia, hortxe, aurrez aurre. Pixkeka, ta banan-banan, izkutaraziz bezainbat azalaraziz ta gertuaraziz sentitzen dituzu hemen denak, hain estua den esparru luzexkan, ikuspuntu ta perspektibak hainbeste zaindu diren txoko berexi ta maitagarri honetan.  2011/11/18 - 01:59:02

EkoBira

Atzo goizekoa polita izan zen. EkoBirak kontsumo iraungarriaren aldera dagien ahalegina eta auzolana txalotzekoak direla, Gipuzkoan askok eta askok dakigu. Emaus elkartearen auzolandegi saiatua bere fruituak ematen ari da, Kutxak lagunduta. Han nintzen, pozik asko, atzo. Aurtengo ekintzetakoa izan da, hainbat prenda eta tramankuluxka enkantean ateratzea. Hala bildutako euro sorta, ia-ia bi mila, Afrikako behartsuen arteko proiektu ta burubide ongarrietan bideratzeko. Diru horrekin, juxtu, 200en bat bonbila ipini ahalko dira beste horrenbeste etxe argitzen. Zer eskaini nuen enkanterako? Noski, nik ez nun neure prenda partikularrik. Baina, akordatu nintzen, nola banuen, han goiko Seminariotik ekarria, tramankuluxka bitxi bat, gordetzea pentsatu nuena eta, Gandiaga Topagunearen eraikuntza abiatu zenean, neure koarto bulegora ekarri nuena. Zertxu den? Esplikazaioren bat beharko zuela eta, hauxe idatzi eta itsatsi nion: ETXEBARRUKO HAIZE ORRATZA Jose Agustin Mendizabal fraideak asmatu zuen hau, 1966an. Arantzazuko Seminario eraikinaren terraza gainean, hantxe prestatu zuen apropos behatoki meteorologikoa izango zenaren gunea. Haize orratza ipini bai, baina 766 metro altueran zegoen haizetoki babesbakoan, neguan batipat, ez zegoen kristaurik haize orratzari erreparatzera kanpora irtengo zenik. Burua eta goiko almazenak apal egokietan sailkatuak zituenez gure fraide getariarrak, agudo eman zion erremedio xuxena bilatzeari, eta baita aurkitu ere. Haize orratzaren oinean juxtu, burnizko katillu itxi batean, zortzi ikatz ttikidun sorta ipini zuen, ikatzño bakoitza haize banaren pareparean. Horrela, orratzak hegoa seinalatzean, S ikatzak kontaktua egin eta, beheko bulegoan, han piztuko zen S argitxoa. Iparmendebaletik zebilela haizea, NW argitxoa piztuko zuen. Frantzipar ahulak jotzen zuela, han egongo zen piztuta, batere zirkinik gabe, batere aldatu gabe, NE argitxoa. Aldakortxo zebilela ekialdeko nafarra, hego ikuttuz dantzan: han ibiliko ziren ñir-ñir, ia txandaka, E ta SE, biak joku segidokoan. Berdintsu, gorbeianoa zebilenean: hegomendebaleko aldaizeak, dantza batean edukiko zituen piztu eta itzali, W-SW argiño dantzariak. Meteorologiarekin zaletuak, hara nolako aurkikuntza polita eta baliosa lortu zuen. Baita aprobetxatu ere, haren ikasle eta ondorengo alpertxuago ginenok. Pozik da enkantean erosi ta eskuratu zuen laguna. Baita ni ere.  2011/11/13 - 20:57:02

GureAita ekomaitasunez

Gure Aita, basoan eta itsasoan zaudena, basamortutan eta hirietan bizi zarena. Santua bedi zure izadia, indartsu, biziaz gainezka, hala bedi zure kreazio ederra, garapen aparretan ipini diguzuna. Betor gugana zure jakinduria, gure eskuerara utzi duzun edertasun handia zaindu dezagun, uraren bizia, loreen txukuna eta ortzadar dotorearekin batera, eguzkiaren printz epelak eta amalurraren errai emankorra, lurpeko atseden fresko iluna, den-dena mantentzen asma dezagun. Egin bedi zure borondatea, Zure irudi eta antzeko gizaki jator portatuz, kreazio biziduna kutsagabe mantentzeko ardura onar dezagun. Emaguzu gaur eguneroko berdetasun berriberria, belaze ta mendiotan, baratzetan eta baita hilzorira doakigun lur gajoan ere. Barkatu gure ardugabekeria, Zugandik jasoa ez zaintzeagatikoa, guk, maitasuna medio, kutsatzaile tematsu guztiei barkatzen diegunez gero. Hertsatuki eskatzen diegu eten dezatela behingoz ludiaren suntsipen eta xautze lan oro. Eta ez gaitzatzu utzi desertifikazioan erortzen, ez baitu sortzen heriotza besterik, zure esku ona ukatu eta bizia hustu besterik, eta libra gaitzatzu konformismo guztitik, gu guztion bizitzak dinamismoz lora daitezen eta lur azala bizi berdez berregin dezagun. Amen. Bedi halaxe.  2011/10/01 - 00:21:05

Gaztea gazte!

Bi malkoxka, irribarre poxkidazkoa, eta dotriña ttiki baten antzeko liburuxka azalximur ta orri maxpilduna eskuartean. Halaxe zegoen eguzkitan exeritta gure ermano baserritarra, poznegarrez..." - Zein liburuxka daukazu hain matte-mattea...? - SI A LA VIDA... Aso matte diat, bai. Phil Bosmans-ena, pentsamentu ederrak dituena... Begira Gaztearen hau...! Asko dauka ikasteko. Askotxo, gazteak, gaurko munduan. Konputadora batek datu aldra sailak behar ditu lan egiteko: mandio-ganbarak bete behar zaizkio. Gazteak, ordea, bizitza aurrera ateratzeko, maitasuna ikasi behar du! Ikasi bizitoki duen natura maitatzen! Ikasi bizikide dituen gizakiak maitatzen! Ikasi ahuldadeak eta debilidadeak jotako gajoa maitatzen! Ikasi bere baitako misterioa maitatzen! Gazte sanoak, gizaki enborra sendotzeko ta ezpala gihartzeko, maitasuna behar du ikasi!  2011/09/24 - 02:05:01

Santa Kurutz asteazkenez

Halaxe genuen atzo. Beraz, aurtengo koarta-tenporak San Miel aurreko astean ditugu. Ez dago beste urteetako sestrarik hortan, Oñatiarrokin eta. Koarta-tenporen datak beti izan dira sesiobide, edo xextra-bidexidortxo, gutxinez. Zergatik? Arrazoia xumea da, nire ustez. Tenpora-egun hauek festa ospatu balitu elizak, guztiz fijo seinalatuak izango ziren. Baina, nola ez diren festa, egun xumeak baizik, orduan, tartean egoki zatekeen festa aparte utziz ospatu behar ziren. Beste trabarik ez zutenean, eta hartarakoxe zeuden pentsatuta, bi otoitz-egunetan eta larunbat arratsean, jai bezperan egiten ziren. Hortxe 3 egunendako toki fijoa. Baina, zer gertatuko eta, IV.-V.mendeetan, elizako ospakizunen egutegia antolatzen eta, bide batez, betetzen hasten direnean, apenas dagoen festegunik, eta ezta arazorik ere. Baina, hara non, Constantin enperadorearen amak, non eta Jerusalem inguruko mendikaxko Kalbariokoan, gurutzea topatzeko indusketari ematen dion. Elenak eta beste lagunek, gurutzeetako bat Jesus zintzilikatu zuena delakoa erabakitzen dutenean, mirariak tarteko, noski, egun seinalatu hori, handik bertatik hartuko da jai handi ta sakon ospatu beharkotzat: irailaren 14.a. Festegun hori tartean egokituaz gero, akabo udazkeneko otitz-egun koarta-tenporetakoa. Hori suerta ez zedin, hara usadioa eta legea: 14az geroko asteazken-ostiral ta larunbatak izango dira udazkeneko koarta-tenporetako otoitz ta barau egunak. Hara ba: asteartea 14.a izan balitz, ihazkoa kasu, 15-17-18ak genituen tenpora-egun usadiozkoak. Aurten, ordea, 14.aren ondorengo asteazkena, datorren asteko 21.a da. Beraz, 21-22-24 izanen ditugu koarta-tenporen egun aurtengoak. Hori dena, halaxe inporta zaigulako eguraldi-trazen miresleoi. Elizak utzi baitzion egun horietan errezo ta barau egiteari, eta koarta-tenporak ospatzeari, ta baita diakonotzaren nahiz apaizgoaren ordenazioak data horietan emateari. Elizaren data dontsu ta zelebratuok, lehengo otoitzetan baino fijoago ta ziurragotzat betetzen eta ospatzen ditugu orain, bai Nafarroan, bai Iparraldean, eta baita Kantauri itsas labar zabaleko hainbat baserri santanderino eta asturiarretan ere, eguraldiaren trazak nondik norantza apuntatuko ote duen jakin nahi dugunok. Otoitz-egunik ez, eguraldi-trazak bai, ordea! Hara zenbateraino balio izan digun, gure asaben usadio antigualekoaren mamiak...!!! Beraz, esan gabe doa, datorren asteazkenerako joko dugu behar den abisu-adarra: deiadarra aurrena, adarra jotzea geroago etorriko da eta.  2011/09/15 - 21:31:02

Dotore esana!

Ez da, askotan, unibertsitateko dotore titulu ponpoxorik behar, gauzak egoki esan ta idazteko. Horixe egin du gaur goizean Diario de Noticiasen Maria pilar Lopez Escuderok. AL SEÑOR BASAGOITI DESDE TAFALLA martes 6 de septiembre de 2011 (itzultzen saiatuko natzaizu, ahalbait fidelen) Tafallako etxekoandre bat nauzu. Duela aste pare bat edo, euskal presoen senitartekoei buruz zuk egin zenituen adierazpenak utzi zidaten bihotzerrea ezin dut senda, zure astakeriei erantzun gabe. Begira, 1936an nexkatotxo bat nintzen eta nire aita fusilatu ziguten errepublikaren aldekoa zelako: horixe bere pekatu mortala! Eta ni, haurtzaro eta gaztaro trixteenak asilo batean bizi beharrean aurkitu nintzen. Ez ahizparik gertuan, ez eta amarik, bakar bakarrik bizitzen ikasi behar izan nuen nire senditik eta Tafalla maitetik aparte. Urteak pasa ahala, latzagoak gertu gertutik bizi behar izango nituen, nire semea atxilotu eta urrundu zidatenean: zientoka kilometro aurrena, milaka ere bai gero, urrundu zizkiguten gure erraietako seme-alaben peskizan astero, minutu puxka batzuk elkarrekin malkotan biziko bagenituen. Ama naizenez, baitere tokatu zait nire alabaren eta nire biloben bakardadea nozitzea, nire suhiak gordebila jo behar izan zuen eta. Amari zor diot zintzo bizitzen irakatsi izana, eta denei barkatuz bizi nendin eskatu zidana: ez esparik ez gogotxarrik ez zidan utzi sentitzen nire aita erail zutenen aurka. Harrituta sentitu naiz, señor Basagoiti, eta min dut, min handia, euskal presoen familiako eta sendikoen aurka berorrek daukan uste hain okerragatik; askotan eta sarri egokitu zait beraiekin ordu luzeetako bidaiak egitea, eta harrituta naukate, gozatuta ere bai, hain trantze extu eta gaiztoetan gaiztoki hartu dituztenean, hainbesteko balorez eta eramanpenez portatu izan direlako, elkar animatuz, kartzeletan hain desoroso sentituarazi dituztenean ere. Presoen senideek ez dute inongo deliturik, eta halere, auskalo zergatik, batere merezi ez duten kastigu latza, batzutan latzegia, sufriarazten zaie, edo diezue. Jakin beza berorrek, señor Basagoiti, presoen familiakide eta sendiko, denok berdintsu eta parekoak garela, zeren, gure erraietako seme-alaben bat kentzen digutenean, ez zaigu inporta Etak akabatu duen edo guardiazibilen balak garbitu diguten. Nire erraietan biktima guzti-guztiek egiten didate atximur latza, gero eta latzagoa. Alegia, guraso eta senide guztiok sufritzen dugu suelto, ta gehiegi; eta, kristau naizenez eta halatan bizi nahi dudanez, bakea nahi dut gauza guztien gainetik, eta barkazio ederra guztientzat; eta espero dut, hala nahi nuke behintzat, nire heriotz aurretik, urteak aurrera doazkit eta, nire desio garbiok beterik ikustea. Bake ederra eta barkazio handi zabala guztioi. María Pilar López Escudero  2011/09/06 - 23:35:06

Exker kaxkar

Halaxe nago... Exker eskuko bost atzamartxoekin lanak ditut idazteko. Eta noski, behin idatzi dudantxoa, etxeko ilobasoari idatzitakoa kopiatzen dut hemen... jakiteko, besterik gabe, nire ezkerra motztxo baita aise idazteko. Hauxe idazten nion: Atzo ordu hauetan, minez ta oinazez nengonan, Arrasatea bidean, kotxean besoko oinazeak ezin eramanik. Esan, ezkerreko bost atzamartxoez solik ari natzainala izkiriatzen... eta ez dun erraza, benetan... Nolaz ta nolatan hori dena? Ba, atzo, zazpirak eta laurden aldera, azken meza organoan lagundu eta gero, korutik irtetean, atea zabaldu besteapasa zedin eta, niretzako tokirik apenas, eta, eskileraren hiru mailetan behera erori eta besoa atera ninenan. Hura hunan, hura, oinaze xorrotx mintsua! Arrasatera eraman urjentzietara, han besoa bere tokira ekarri, sartu bere xokoan, eta oinazea moteldurik, ongixko; baina moteil ta moteilak nik pasa nituenak! Ba, hori, etxeratu... pozik ni, min nabarmenik ez nuelako... baina ohean ezin topa pausaleku ta postura egokirik... gaua luzexka gertatu zitzaidanan. Halere pozik, zutik eta tente hobeto nenbilelako. Pozik ibili naun goizean: solamente, mezanagusia jo behar izan didanala, organista duin antzeko bakarra izanik, eta erejistrazio barroko samarra erabiliz, baxu ta txirimia moduko txilibitu batzu konbinatuz, eta oinak noski, baxuak jotzeko, pedalierra, alegia... ba, azken pieza ez gainerakoak, lagundu beharreko kanta guztiak, alegia, nahikoa ondo jo ditinenat esku ezkerrarekin... bazirudin 'mano izkierda' on samarra daukadala, hala esan zidatenan... Horrela gauzak... 'kabestro' samarra izanik, 'kabestrilloan' ipini zidatenan esku-ukalondo ta beso, uhal gozoz lotua... hor nenbilen ni, gizajoa, anaia fraile umoretsuok barrettikiak hainbe algarak ere eraginarazten dizkidatela... Hortan gelditu denean gertakizuna, erorketa horiek lepauztaia edo beste hezurren bat triskatzeko lainekoak ohi direnez, neroni ere umore onentsuz, eta, tira, atzoko afalondoa eta gaurko santiokada primerako animoz ta umore bixiz zeramakinagu... Honek denak esan nahi duena, blogean idazteko eskerrona bai, baina ezker ona exkaxtxo ote daukadan, bost atzamarren dantzatu beharra egoki eramateko. Bueno, gauzak onbideratzean, ezker-eskubi iaiotzean, jarraiko dinagu lanean, konforme?... Hala beharko din ba!! Muxu pare bat  2011/07/25 - 22:20:05

Zoragarria!

Auzolanak badu indarrik: erabiltzen den herrian, noski, eta ingurukoen inbiri errean. Atzo xoratuta eta guztiz pozik itzuli nintzen Lizoaindik. Non dagoen galdetuko du giputz-bizkaitar zenbaitek. Iruñatik Itoiz bidean, Alzuzatik aurrera, erdipare inguru: Hantxe bailaratxo bat, herrixka sorta batez osatua, 13 herrittiki eta 310 biztanle dituen bailara xarmanta, gari-garagarren uzta ederrik eman ohi duena: Lizoain-Arriasgoiti. Zelten kulturako zuhaitz parke bitxi ta kurioxo-kurioxoa landatu ta zabaldu dute azken urteotan. Zuhaitza izanik bizitzarekin hain lotua ta errotua dagoena, zeltek bezala izan dugu euskaldunok ere estimazio apartekoa zuhaitz lerdenekiko batipat. Zelten egutegiko zuhaitzak korro dotorean hantxe dauzkagu: hamairu zuhaitz, bertako 13 herrixken pare, gehi hasierako ta amaierako egunari dagozkion beste biak. Halaxe, urtea hasteko zerabilten egutegiari jarraiki, zerrenda osatuz, hauexek: Izeia (abenduaren 24koa), urkia (24tik aurrerakoa); basalizarra (urtarrilak 21ean); lizarra (otsailak 18); altza (martxoak 18); sahatsa (apirilak 15); elorri zuria (maiatzak 13); haritza (ekainak 10); gorostia (uztailak 8); hurritza (abuztuak 5); mahatsondoa (irailak 2); huntza (irailak 30); kanabera (urriak 28); intsusa (azaroak 25); eta agiña, urte amaierako abenduko 23aren errematea. Horrez gainera, beste lau, urtaro bakoitzari dagozkionak: pagoa, isats loraduna, ezkia eta lertxuna; denera 19 zuhaitz. Parkearen erdian, iturri dotorea, Pello Iraizozek eraikia. Eta han inguruan, beste 70 zuhaitz gaxte, bailarako ume eta neska-mutiko bakoitzarenak: nahi zuten zuhaitza landatu zuten eta orain konprommixo bakarra dute, bakoitzak bere zuhaitza zaintzea. Herri osoa biltzen duen parke dotore ta bitxia, exerleku eta guzti, txukun eta gustu finez antolatua. Herriaren altutxoenean dago, non eta aspaldiko eliza zaharra ta kanposantua dauden tokian. Eliza ez da liturgiarako erabiltzen: zaharrean eroria zegoen eta orain, udaletxeak konpondu, auzolanean hau ere, eta kulturgunetxo xarmanta eraikitzen ari dira bertan. Nolanahi ere, parkea zabalik dago, zuhaitz ta zuhaizkax ongi iltzatua, bisita egin nahi dionarentzat egokia. Gehixeagoren jakinguretan gelditu denarentzat, esan www.izaga.es klikatzeaz bat, hantxe aurkituko duela gosea asetzeko lain. Eta atzoko prentsarekiko emanaldiaz inork jakingalea ase nahi balu, baita beste helbide hau ere: http://www.noticiasdenavarra.com/2011/07/22/vecinos/sangesapirineos/un-parque-celta-en-lizoain  2011/07/22 - 23:09:03